2025 Uluslararası Robotik Güvenlik Konferansı’ndan önemli çıkarımlar

Otomasyonu Geliştirme Derneği (A3) tarafından düzenlenen Uluslararası Robotik Güvenlik Konferansı (IRSC), 3-5 Kasım 2025 tarihleri arasında Teksas’ta gerçekleştirildi. Konferans, endüstriyel otomasyonun en hızlı büyüyen segmentlerinden birinde güvenlik gereksinimlerinin nasıl geliştiğini vurguladı. 28 konuşmacı, 20’den fazla katılımcı ve 100’den fazla ziyaretçinin katıldığı etkinlikte; ISO 10218 (endüstriyel robotlar) uluslararası güvenlik standardındaki güncellemeler, insansı robotlar, 4 ayaklı robotlar ve tekerlekli AMR’ler, işlevsel güvenlik, Siber Dayanıklılık Yasası, Yapay Zeka Yasası ve Makine Yönetmelikleri de dahil olmak üzere birçok konu ele alındı.

Bu konular, güvenlik ve standart topluluklarının, teknolojilerin gelecekte güvenli ve geniş ölçekte kullanılabilmesini sağlamak için insansı robotlar veya işbirlikçi robotlar gibi yeni uygulamaları nasıl ele aldıklarını etkili bir şekilde gündeme taşıdı.

Endüstriyel otomasyon sektöründe uzmanlaşmış bir Interact Analysis Pazar Analisti olan Clara Sipes, 2025 Uluslararası Robotik Güvenlik Konferansı’nda güvenli otomasyonun geleceğini şekillendirecek gelişmeleri paylaştı:

İnsansı robotlar ve dört ayaklı robotlar ilgi görüyor

İnsansı ve dört ayaklı robotlar, gelecekte kitlesel olarak kullanıma sunulacakları öngörüsüyle konferansta önemli bir tartışma konusu oldu. Dört ayaklı robotiklerle ilişkili benzersiz mekanik özellikler, stabilite, düşme dinamiği ve öngörülemeyen hareketler konusunda yeni zorluklar ortaya çıkıyor.

ISO 26058-1 ve ISO 25785-1 gibi yeni standartlar, bu platformlarla ilişkili benzersiz riskleri dikkate alarak, hem statik hem de dinamik olarak stabil mobil robotiklerin ele alınması için geliştiriliyor. Statik olarak stabil makinelerin aksine, insansı robotlar gibi dinamik olarak stabil makineler, güç kesildiğinde düşme durumu için risk oluşturuyor.

Bu alandaki ilk gelişmeler, iki ayaklı, dört ayaklı ve tekerlek dengeli mobil robotlarla ilgili zorlukları inceleyen TR R15.108’de de yer alıyor. Bu standardın çalışmalarına şimdi başlanması, teknolojinin ölçeklendirilmesi ile birlikte kılavuzun da hazır olmasını sağlayacaktır.

ISO 10218’deki önemli güncellemeler

IRSC’nin tam bir oturumu, ISO 10218-1 (endüstriyel robotlar) ve 10218-2 (endüstriyel robot uygulamaları ve robot hücreleri) standartlarındaki revizyonların sunulmasına ayrıldı.

Ana değişiklikler risk temelli iş birliği, açık işlevsel güvenlik gereklilikleri, yapılandırılmış yaşam döngüsü kapsamı ve genişletilmiş dokümantasyon yükümlülükleri gibi mevcut standartlarda bulunmayan yeni gelişmelere odaklanıyor.

En dikkat çekici değişikliklerden biri, ‘iş birliği modları’na yapılan atıfların kaldırılması. Revizyona göre, iş birliği robotları sadece robot değil, uygulama temelinde değerlendirilmeli. Her uygulama kendi risklerini taşıyor ve standart artık robotun çalıştığı tüm ortamın değerlendirilmesini teşvik ediyor.

Üreticiler için bu değişiklikler, ürün geliştirme, dokümantasyon ve işlevsel güvenlik mimarisini etkileyecek. Entegratörler için robot hücresi güvenliğine verilen önem, risk değerlendirmeleri yoluyla uygulanan kapsamlı güvenliğin önemini de artıracak.

İşlevsel güvenlik, sistem düzeyinde bir beklenti haline geliyor

İşlevsel güvenlik, özellikle güvenlik işlevselliğinin motorlara, sürücülere ve kontrolörlere giderek daha fazla entegre edilmesi nedeniyle, birçok oturumda vurgulandı. ISO 13849 ve ISO 62061 gibi standartlar, işlevsel güvenliği endüstriyel robotik ile entegre etmenin temeli olmaya devam ediyor.

Öne çıkan konular arasında şu başlıklar yer aldı:

• Kontrol Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Parçalarının Değerlendirilmesi (SRP/CS),
• Robotik hücrelerde fonksiyonel güvenliğin giderek yaygınlaşması,
• Giriş, mantık ve çıkış seviyelerinde güvenlik tasarımı,
• Belirli güvenlik işlevleri içinde Güvenlik Bütünlüğü Seviyeleri’ni (SIL) anlama,

Motor ve sürücü üreticileri için bu, kapsamlı bir güvenlik sistemini desteklemek için fonksiyonel güvenlik yeteneklerini entegre etme eğilimini güçlendiriyor.

Siber Dayanıklılık Yasası, AI Yasası ve Makine Yönetmeliği

IRSC’de, özellikle Siber Dayanıklılık Yasası (CRA), AI Yasası ve Makine Yönetmeliği gibi Avrupa’daki düzenleme değişiklikleri sergilendi. Bu düzenlemeler, güvenlik, siber güvenlik ve risk yönetimi için birleşik bir çerçeve oluşturarak endüstriyel otomasyonun geleceğini şekillendiriyor.

Bu düzenlemelerin ana temasını, endüstriyel otomasyon ürünlerinin giderek daha fazla ağa bağlanmaları nedeniyle ortaya çıkan yeni güvenlik açıkları oluşturuyor. Bu düzenlemelere uymak için ürünler, yaşam döngüsü boyunca siber dayanıklılık göz önünde bulundurularak tasarlanmalı, AI işlevleri için yapılandırılmış risk değerlendirmeleri uygulanmalı ve artık hem AI hem de siber güvenlik hususlarını resmi olarak içeren güncellenmiş makine uyumluluk gerekliliklerini karşılamalı. Bu kurallar yürürlüğe girdikçe, tedarikçiler ve makine üreticileri dokümantasyon, doğrulama ve sürekli destek konusunda daha büyük beklentilerle karşı karşıya kalacak. Bu durum, CRA ve Makine Yönetmeliği’nin 2027’de zorunlu hale gelmesiyle özellikle belirgin hale gelecek. Bu, nihayetinde endüstriyel otomasyonda dijital ve yapay zeka destekli teknolojilerin nasıl geliştirilip kullanıldığına dair daha entegre ve sıkı bir düzenleyici ekosistem yaratacak.

Düzenleyici değişiklikler pazarı nasıl etkileyecek?

Endüstriyel robot satıcılarıyla, yakında yürürlüğe girecek olan ISO 10218 standardının robotik pazar üzerindeki potansiyel etkisi hakkında çoğu şirket, bunun Ar-Ge çabalarını önemli ölçüde etkileyeceğine inanıyor ve bazıları yeni gereklilikler nedeniyle üretim maliyetlerinin artmasını bekliyor. Ancak, tüm üreticilerin bu gerekliliklere uymak zorunda olması nedeniyle bu zorluğun sektör genelinde paylaşılacağı belirtiliyor. Yeni standart 2027 yılında Avrupa’da ve daha sonra ABD’de yürürlüğe gireceğinden, bu bölgelerdeki birçok robot satıcısı yeni standarda uyum sağlamak için şimdiden çözümler geliştirmeye başladı. Asya’da yeni ortaya çıkan robot tedarikçileri de yeni standartları incelemeye başladı ve bazıları Avrupa pazarı için çözümler geliştirirken, diğerleri bekleme aşamasında kaldı.

Yeni standartta ‘işbirlikçi robotlar’ (cobotlar) yerine ‘işbirlikçi uygulamalar’ teriminin benimsenmesiyle, cobotların daha geleneksel endüstriyel robot uygulamalarına girmeye devam edeceğini öngörüyoruz. Bunlar arasında paletleme, kaynak ve denetim yer alıyor ve bu alanların tümü son iki yılda hızlı bir büyüme kaydetti. 2025 yılında, cobotlar’ın küresel endüstriyel robot sevkiyatlarının %10’unun biraz altında bir paya sahip olması bekleniyor; ancak en son Endüstriyel Robotlar raporumuzda bu payın 2030 yılına kadar %16’ya yükseleceği öngörülüyor.

İnsansı robot alanında, güvenlik düzenlemeleri ve teknik standartların eksikliği, büyük ölçekli benimsenmenin önündeki en sık bahsedilen engellerden biri. Şu anda, kullanıcılar insansı robotları, özellikle de iki ayaklı robotları kullanırken, robotların düşmesi nedeniyle kişisel yaralanma ve ekipman hasarı risklerini üstlenmek zorunda. ISO 26058-1 ve ISO 25785-1 gibi standartları içeren, dinamik olarak kararlı robotlar için yerleşik bir standart sistem, bu tür endişeleri etkili bir şekilde giderecek. Ayrıca, iyileştirilmiş ve referans alınabilir standartlar, üreticilerin teknik yinelemeleri hızlandırmasına ve üretim ölçeklerini genişletmesine yardımcı olacak.

Donanımın hareketli stabilitesinin ötesinde, insansı robotlar ile yapay zeka arasındaki güçlü korelasyon, yapay zeka düzeyinde denetimin de aynı derecede önemli olduğu anlamına geliyor. Veri toplama ve model eğitimi, yapay zekayla çalışan insansı robotların gerçek dünyada kullanıma sunulmadan önce genellikle geçirdiği standart süreçleri temsil ediyor, bu nedenle özel alan verilerinin korunması mekanizmasına önem verilmesi gerekiyor. Kullanıma sunulduktan sonra, yapay zeka algoritmalarına dayalı robot operasyonları da kullanıcıların siber güvenlik konusunda endişelerini tetikleyebiliyor. Bu nedenle, yapay zeka düzenlemelerinin iyileştirilmesi de insansı robotların sağlıklı gelişimine katkıda bulunuyor.

Üreticiler ve entegratörler ne yapmalı?

Yaklaşan standart revizyonlarına erken hazırlanma

Önümüzdeki birkaç yıl içinde birçok düzenleme yürürlüğe gireceğinden, şimdi uyum sağlamaya başlayan kuruluşlar, daha sonra maliyetli yeniden tasarımlar ve aceleye getirilmiş uyum çabalarından kaçınacaktır. Erken hazırlık, üreticilerin yeni dokümantasyon uygulamalarını aşamalı olarak devreye almalarını, ürün geliştirme yol haritalarını güncellemelerini ve reaktif değil, kademeli olarak ayarlamalarını sağlayacak. Bu proaktif yaklaşım, riski azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda şirketlerin uyumlu ürünleri bekleyen rakiplerinden daha hızlı pazara sunmalarını sağlayacak.

Gelecekteki gereksinimleri karşılamak için yerleşik güvenlik işlevselliğine geçiş

Güvenlik işlevselliği, kullanışlı bir eklenti olmaktan ziyade bir gereklilik olarak görülmeye başlayacak. Tasarım sürecinde güvenliği şimdiden dikkate almaya başlayan üreticiler, onay sürecinde rekabet avantajı elde edecek. Müşteriler de yaklaşan düzenleme değişikliklerinin farkında ve bu değişiklikler göz önünde bulundurularak tasarlanmış ürünleri satın alma eğilimindeler.

Siber güvenlik ve yapay zeka uyumluluk süreçlerini güçlendirme

Daha fazla cihaz ağa bağlandıkça ve AI endüstriyel otomasyon ürünlerinde daha yaygın hale geldikçe, siber güvenlik ve AI çok önemli bir rol oynayacak. Şirketler, standartlara uymak için gerekli güncellemeleri sağlamaya odaklanacak ekipler kurarak yeniden yapılandırılmak zorunda kalacak. Ayrıca, personelin uyumluluk göz önünde bulundurularak eğitilebilmesi için belgeleme süreçleri şimdiden oluşturulmalı. Bu, nihayetinde siber olaylara maruz kalma riskini azaltırken, CRA, AI Yasası ve Makine Yönetmeliği ile uyumluluğu da sağlayacak.

Kilit öneme sahip olacak

Uluslararası Robotik Güvenlik Konferansı, yenilikçi robotik teknolojilerini yansıtan yeni standartlar ve sıkılaşan küresel düzenlemelerle güvenlik ortamının ne kadar hızlı geliştiğini vurguladı. Standartların önünden gitmek, güvenlik mimarilerine yatırım yapmak ve yeni uyumluluk taleplerine hazırlanmak, önümüzdeki yıllarda güvenli ve ölçeklenebilir robotik uygulamalarının sağlanması için kilit öneme sahip olacak.

Endüstriyel Robotlar Raporu hakkında daha fazla bilgi için, rapor broşürünü buradan indirin veya doğrudan Clara Sipes ile iletişime geçin.